Beschikking van de Commissie van 26 oktober 2004 waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de gemeenschappelijke markt en de werking van de EER-overeenkomst (Zaak nr. COMP/M.3436 — Continental/Phoenix) (Kennisgeving geschied onder nummer C(2005) 4219) (Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (2006/896/EG)
Op 26 oktober 2004 heeft de Commissie een beschikking gegeven in een zaak in het kader van Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad van 21 december 1989 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen1 (de concentratieverordening), en met name van artikel 8, artikel 2. Een niet-vertrouwelijke versie van de volledige tekst van de beschikking, in de authentieke taal van de zaak en in de werktalen van de Commissie, is te vinden op de website van DG COMP op het volgende adres: http://europa.eu.int/comm/competition/index_en.html.
(1) Op 12 mei 2004 ontving de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie waarbij de onderneming Continental AG volledige zeggenschap in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening zou verkrijgen over de onderneming Phoenix AG door een openbaar bod dat op 26 april 2004 was bekendgemaakt.
(2) Continental AG („Continental”) is een van de grootste producenten van banden, remmen, veringssystemen en andere technische rubberproducten, voornamelijk ten behoeve van de auto-industrie.
(3) Phoenix AG („Phoenix”) is eveneens gespecialiseerd in de productie van technische rubberproducten (bv. veringssystemen, trillingdempende systemen, slangen en transportbanden), maar produceert geen banden. Beide ondernemingen hebben hun hoofdvestiging in Duitsland.
(4) Continental is voornemens volledige zeggenschap in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening te verkrijgen over de gehele onderneming Phoenix. De transactie werd op 12 mei 2004 bij de Commissie aangemeld; op 28 juni verwierf Continental 75,51 % van de aandelen in Phoenix door een openbaar bod.
(5) De concentratie leidt tot horizontale overlappingen op een aantal productmarkten voor technische rubberproducten. De Commissie heeft vastgesteld dat er op vier markten mededingingsproblemen kunnen ontstaan:
(6) Beide partijen vervaardigen luchtveren voor bedrijfsvoertuigen2. Luchtveren bestaan meestal uit een rubberen balg en een stalen plaat. Zij worden in bedrijfsvoertuigen gebruikt om de trillingen tussen de as en het chassis op te vangen en het chassis aan verschillende ladingen aan te passen3. Hoewel Continental voorstelt de markt voor alle soorten veringssystemen voor bedrijfsvoertuigen (stalen spiraalveren, platte samengestelde veren en luchtveren), als één markt te beschouwen, onderschreef het marktonderzoek het standpunt van de Commissie dat luchtveren een onderscheiden productmarkt vormen. Het onderzoek bevestigde tevens onderscheid moet worden gemaakt tussen luchtveren die aan autofabrikanten worden verkocht (OES/OEM) en luchtveren die aan de onafhankelijke vervangingsmarkt (independent aftermarket-IAM) worden verkocht. Een verdere afbakening van kleinere markten (bv. voor luchtveren voor vrachtwagens/bussen enerzijds en voor aanhangwagens/assen anderzijds) wordt door het marktonderzoek niet bevestigd en zal hoe dan ook geen wijziging brengen in de beoordeling vanuit mededingingsoogpunt.
(7) Wat de geografische markt betreft betoogt Continental dat de geografische markt voor luchtveren voor bedrijfsvoertuigen wereldwijd is. Uit het marktonderzoek is evenwel gebleken dat de marktvoorwaarden voor luchtveren voor bedrijfsvoertuigen in Europa aanzienlijk verschillen van die in andere regio's. Door andere technische vereisten (bv. grotere vrachtwagens) en een andere voorkeur van de klanten (Europese veren zijn technisch meer geavanceerd) kunnen in Amerikaanse vrachtwagens toegepaste veren niet in Europa worden gebruikt en omgekeerd. Daardoor ondergaat de Europese markt geen grote concurrentiedruk van buiten Europa. Slechts één onderneming (het Amerikaanse Firestone) voert momenteel luchtveren naar Europa uit. Deze luchtveren zijn speciaal voor de Europese markt ontworpen. Zij bevatten metalen onderdelen die in Europa worden gekocht, naar de VS worden verzonden, in de luchtveren worden ingebouwd welke vervolgens weer naar Europa worden verscheept. Een andere kostennadeel vloeit voort uit tarieven en transportkosten. De invoer van Firestone maakte in 2003 circa 12 % van de markt uit, doch zal in de nabije toekomst waarschijnlijk aanzienlijk dalen aangezien Firestone momenteel een productie-installatie in Polen bouwt, die in 2005 klaar zal zijn. Daarom is de Commissie van mening dat de relevante markt voor luchtveren voor OEM/OES de Europese markt is.
(8) Wat luchtveren betreft die door onafhankelijke handelaren op de vervangingsmarkt worden verkocht, doet de afbakening van de relevante geografische markt niet terzake omdat uit het marktonderzoek is gebleken dat op deze markt geen mededingingsbezwaren rijzen.
(9) Zowel Continental als Phoenix/Vibracoustic produceren luchtveren voor personenauto's. In personenauto's vormen de luchtveren (balg + afsluitplaat) onderdeel van een meer geavanceerd luchtveringssysteem, bestaande uit een luchtveer en andere onderdelen (bv. luchtdruksysteem, controle-eenheden, enz.). De activiteiten van Continental en Phoenix overlappen elkaar uitsluitend op het gebied van luchtveren. Luchtveren zijn thans een nicheproduct dat voornamelijk in luxeauto's wordt gebruikt. Het marktonderzoek heeft uitgewezen dat luchtveren voor personenauto's los van andere soorten veren (zoals stalen veren) moeten worden beoordeeld. Het lijkt echter niet juist om een verder onderscheid te maken tussen verschillende klantensegmenten op de markt voor luchtveren voor personenauto's (bv. „limousines”, „SUV's” en „lichte bedrijfsvoertuigen”), aangezien het productieproces en de klanten voor deze drie segmenten vergelijkbaar zijn.
(10) Continental beweert dat deze markt een wereldwijde markt is. Het marktonderzoek wijst echter veeleer op een Europese geografische markt. Er is namelijk momenteel slechts één niet-Europese leverancier — het Amerikaanse Gates — in Europa actief. De invoer bedroeg in 2003 slechts circa [5-10*] %. Gates heeft onlangs een nieuwe productiefaciliteit voor luchtveren in Aken, Duitsland geopend om de Europese markt vanuit Europa te kunnen bedienen. De meeste klanten zijn namelijk niet geneigd geïmporteerde luchtveren te kopen. Dit komt voornamelijk doordat voor de ontwikkeling van luchtveren voor personenauto's nauwe samenwerking tussen klanten is vereist omdat luchtveren technologisch gevoelige producten zijn. Bovendien zijn bij de ontwikkeling van een volledig luchtveringssysteem ook andere leveranciers van onderdelen betrokken, die over het algemeen in Europa gevestigd zijn. Daardoor geven de meeste autofabrikanten er de voorkeur aan om deze producten van de twee Europese producenten te betrekken (Phoenix/Vibracoustic of Conti).
(11) Beide partijen produceren tevens veringsproducten voor spoorvoertuigen. Ook hier stelt Continental voor, alle soorten verschillende verings- en trillingdempende systemen die in spoorvoertuigen worden gebruikt (zoals stalen veren, hydraulische systemen, luchtveren, rubber-metalen onderdelen) als één productmarkt te beschouwen. Het marktonderzoek heeft echter het standpunt van de Commissie bevestigd dat secundaire luchtveringssystemen (rubberbalg plus rubber-metalen onderdelen) een onderscheiden productmarkt vormen, die los staat van andere primaire of secundaire veringsonderdelen. Dit komt voornamelijk omdat de meeste klanten de luchtveren onafhankelijk van andere veringonderdelen kopen en de productie-know-how voor luchtveren aanzienlijk verschilt van de know-how voor andere producten. Anders dan op het gebied van bedrijfsvoertuigen is er geen IAM voor veringsproducten voor spoorvoertuigen.
(12) Continental betoogt dat het een wereldwijde markt betreft. Het marktonderzoek wijst echter veeleer in de richting van een Europese geografische markt, omdat de meeste Europese klanten met Europese producenten zaken doen. De afbakening van de geografische markt doet evenwel niet ter zake omdat de transactie zelfs op een Europese markt niet tot een machtspositie van Continental en Phoenix zou leiden.
(13) Phoenix en Continental zijn ook gespecialiseerd in de productie van transportbanden. Transportbanden, of zij nu van rubber, textiel of PVC zijn vervaardigd, zijn bestemd voor het vervoer van goederen. Transportbanden kunnen in drie categorieën worden onderverdeeld: lichte transportbanden, zware transportbanden en bijzondere transportbanden. Zware transportbanden worden gebruikt voor het vervoer van zware goederen zoals kolen, erts, grint of zand. Er kunnen twee hoofdsoorten zware transportbanden worden onderscheiden, staalkoord-transportbanden en textiel transportbanden. De partijen hebben een bijzonder sterke positie op het gebied van staalkoord-transportbanden. Continental beweert dat beide soorten (textiel en staal) tot dezelfde markt voor zware transportbanden behoren. Deze marktafbakening wordt echter door het marktonderzoek niet bevestigd.
(14) Wat de aanbodzijde betreft loopt het productieproces van textielbanden en staalkoordbanden sterk uiteen, omdat de stalen exemplaren gemaakt zijn van rubber en staaldraad terwijl de transportbanden van textiel worden geweven van verschillende lagen technische vezels. Bovendien hebben zowel concurrenten als klanten aangegeven dat de twee soorten banden door hun duidelijk uiteenlopende kenmerken hun eigen toepassingsgebieden hebben: textielbanden kunnen voor kleinschaliger toepassingen worden gebruikt (korte afstanden, lichtere ladingen), terwijl voor het vervoer van zware ladingen over lange afstanden (bv. bij oppervlakte-ontginning) staalkoord-transportbanden onontbeerlijk zijn. Textielbanden zijn veel elastischer dan banden van staal en kunnen daarom alleen voor relatief korte afstanden worden gebruikt. Continental beweert terecht dat voor sommige toepassingen beide soorten banden kunnen worden gebruikt, maar uit het marktonderzoek blijkt dat slechts 5 — 10 % van de staalkoordtoepassingen kunnen worden vervangen door textielbanden. Derhalve lijken zware staalkoord-transportbanden niet tot dezelfde markt te behoren als zware textiel transportbanden, en dienen zij afzonderlijk te worden beoordeeld.
(15) Volgens Continental is de relevante geografische markt voor zware transportbanden een wereldwijde markt. Het marktonderzoek wijst echter uit dat het een Europese markt betreft. Dit komt doordat staalkoord-transportbanden dikwijls op maat worden gemaakt voor specifieke toepassingen. Bovendien spelen vervoer en logistieke problemen een belangrijke rol. Daardoor hebben niet-Europese producenten slechts een bescheiden positie op de Europese markt voor dit product. De Commissie is dan ook bij haar beoordeling van de mededingingssituatie uitgegaan van een Europese markt.
(16) Continental en Phoenix zouden een gezamenlijk marktaandeel op deze markt hebben van [55-65] %. De grootste concurrenten zijn CF Gomma [10-15] %, Firestone [10-15] % en Goodyear [5-10] % .
(17) Een zo groot marktaandeel zou op zich al wijzen op een machtspositie4 van Continental. Er is waarschijnlijk tevens sprake van een machtspositie wat de marktstructuur betreft: het marktaandeel van de nieuwe entiteit zal viermaal zo groot zijn als dat van de eerstvolgende concurrent.
(18) Het is niet uitgesloten dat zich mededingingsproblemen zullen voordoen, alleen al door het feit dat de klanten van de gefuseerde entiteit, althans voor een deel, grote autofabrikanten zijn. Weliswaar hebben de grotere vrachtwagenproducenten geen ernstige bezwaren tegen de concentratie naar voren gebracht, maar veel kleine producenten van assen en aanhangwagens vrezen dat de transactie een negatief effect op de prijzen zal hebben.
(19) Er zijn nog andere factoren die deze mededingingsbezwaren versterken. Ten eerste zouden de klanten, in geval van prijsstijgingen bij de gefuseerde entiteit, zich niet gemakkelijk voor grote volumes tot concurrenten kunnen wenden. Dit komt niet alleen doordat eventuele nieuwe leveranciers bij de meeste klanten een kwalificatieprocedure zouden moeten doorlopen, maar ook doordat alle concurrenten slechts over een beperkte capaciteit beschikken. Zowel CF Gomma als Goodyear benutten vrijwel hun volledige capaciteit. Ook de nieuwe productiefaciliteit van Firestone in Polen zal waarschijnlijk volledig worden benut in het kader van de bestaande leveringscontracten.
(20) Ten tweede zou de transactie de twee grootste ondernemingen op de OEM/OES-markt samenvoegen. De huidige marktpositie van Phoenix lijkt haar werkelijke potentieel niet correct weer te geven. Phoenix heeft haar OEM/OES-activiteiten inzake vrachtwagens en bussen ondergebracht bij Vibracoustic, haar gemeenschappelijke onderneming met Freudenberg. Vibracoustic richtte haar afzetinspanningen echter op luchtveren voor personenauto's en had daardoor een vrij zwakke positie op de markt voor vrachtwagens en bussen. Het is Phoenix contractueel verboden om in te gaan op offerteaanvragen van vrachtwagen- en busfabrikanten. Phoenix is er echter in geslaagd een opschorting van het boetebeding te bewerkstelligen waardoor zij recentelijk aan twee aanbestedingen kon deelnemen. In beide gevallen eindigde Phoenix vlak achter Continental. Volgens de klanten staat Phoenix dichtbij Contitech wat de technische deskundigheid betreft en scoort de onderneming zelfs nog beter op het gebied van prijzen.
(21) Ten derde heeft het marktonderzoek uitgewezen dat, in tegenstelling tot wat Continental beweert, octrooien worden gebruikt om concurrenten ervan te weerhouden als tweede leverancier een bres te slaan in een lopend leveringscontract. Een concurrerende onderneming heeft de Commissie meegedeeld dat vooral Continental op agressieve wijze gebruik maakt van beweerde industriële eigendomsrechten om concurrenten van aanbestedingen uit te sluiten.
(22) Om al deze redenen is de Commissie van oordeel dat de voorgenomen overname van Phoenix door Continental tot een machtspositie van de gefuseerde entiteit zou leiden op de markt voor luchtveren voor bedrijfsvoertuigen in Europa.
(23) De overname van Phoenix/Vibracoustic door Continental zou de twee enige Europese producenten van luchtveren voor personenauto's samenvoegen. Het marktaandeel van de gefuseerde entiteit zou in 2003 in Europa circa [85-95] % bedragen. Hoewel alle klanten van luchtveringssystemen grote autofabrikanten zijn die gewoonlijk over enige kopersmacht over hun leveranciers beschikken, hebben zelfs sommige van deze grote klanten bezwaar gemaakt tegen de transactie. Ook het onderzoek heeft aangetoond dat veel autoproducenten slechts één leverancier hebben voor luchtveren. Door de concentratie zouden zij niet langer voor onderlinge concurrentie tussen Continental en Phoenix kunnen zorgen omdat zij nog slechts één leverancier zouden hebben die in Europa actief is. Wel zijn er aanwijzingen dat er in de nabije toekomst wellicht nieuwe spelers van buiten Europa de Europese markt zullen betreden.
(24) De vraag of de transactie tot een machtspositie op de markt voor luchtveren voor personenauto's zou leiden kan onbeantwoord blijven omdat Continental zich er onlangs toe heeft verbonden de activiteiten van Phoenix op deze markt af te stoten door het aandeel van Phoenix in de gemeenschappelijke onderneming Vibracoustic aan Freudenberg te verkopen. De verwerving van de aandelen van Phoenix in Vibracoustic door Freudenberg neemt de mededingingsbezwaren op het gebied van luchtveren voor personenauto's weg, omdat Phoenix alleen via Vibracoustic actief is op de markt voor luchtveren voor personenauto's.
(25) Uit het marktonderzoek is gebleken dat het gecombineerde marktaandeel van Continental en Phoenix voor secundaire luchtveringssystemen circa [55-65] % zou bedragen. Andere concurrenten (bv. Paulstra, Schwab, Trelleborg of Toyo) zouden slechts een klein marktaandeel hebben van 5 % of minder.
(26) Ondanks deze relatief grote marktaandelen is de Commissie tot de conclusie gekomen dat er geen machtspositie kan worden verwacht op de markt voor luchtveren voor spoorvoertuigen, en wel voornamelijk om twee redenen: ten eerste moeten alle concurrenten (inclusief de partijen) tot 70 % van de onderdelen van het luchtveringssysteem kopen van hun concurrenten die hetzij de rubberen balgen, hetzij de metalen onderdelen produceren. Continental heeft kunnen aantonen dat zij haar leveringen van rubberen balgen aan een concurrent van het luchtveringssysteem onlangs heeft verhoogd, waaruit blijkt dat onderlinge leveranties in deze industrie gebruikelijk zijn. Ten tweede zijn er voldoende potentiële concurrenten op de markt die de partijen ervan kunnen weerhouden eenzijdig hun prijzen te verhogen. De Japanse ondernemingen Toyo en Sumitomo hebben hun aanwezigheid in Europa aanzienlijk versterkt door er dochterondernemingen te vestigen. Aldus konden zij hun activiteiten in Europa uitbreiden, en het is zeer waarschijnlijk dat zij hun machtspositie in de nabije toekomst verder zullen versterken. Door de lange levensduur van treinen (tot maximaal 30 jaar) zullen de klanten genoeg tijd hebben om nieuwe geschikte leveranciers te vinden.
(27) De Commissie is derhalve van mening dat de voorgenomen overname geen machtspositie op de markt voor luchtveren voor spoorvoertuigen met zich zal brengen.
(28) De operatie zou de twee grootste leveranciers in Europa samenvoegen. Het diepgaande marktonderzoek leidde immers tot de conclusie dat het gezamenlijke marktaandeel van Continental en Phoenix [ruim 70] % zou bedragen. De overige concurrenten zijn Sempertrans [5-15] %, Bridgestone [0-5] % en een aantal kleine, veelal regionale leveranciers met marktaandelen van minder dan [0-5] %.
(29) De transactie brengt het aantal grote Europese concurrenten derhalve terug van vier naar drie, waarbij de twee andere ondernemingen (Sempertrans en Bridgestone) zeer klein zijn in vergelijking met de gefuseerde entiteit. Anderzijds is uit het marktonderzoek gebleken dat de grootste klanten — grote energiebedrijven als RWE — zeker over enige kopersmacht beschikken waarmee zij de concurrentie op de markt zullen verdedigen. Zij erkennen echter dat zij na de concentratie nog slechts een beperkt aantal — of geen — andere leveranciers zouden overhouden. De marktpositie van de gefuseerde entiteit zou bijzonder sterk zijn op het gebied van transportbanden voor de bruinkoolwinning en banden met een breedte van meer dan 2,4 meter. Bruinkoolondernemingen nemen meer dan 50 % van de totale vraag naar staalkoord-transportbanden voor hun rekening. Voor sommige bandbreedten (> 2,4 m) zou de gefuseerde onderneming de facto zelfs een monopoliepositie in Europa verwerven.
(30) Om bovengenoemde redenen is het waarschijnlijk dat de voorgenomen overname van Phoenix door Continental tot een machtspositie op de markt voor zware staalkoord-transportbanden in Europa zou leiden.
(31) De beschikking concludeert derhalve dat de aangemelde concentratie ernstige twijfels doet rijzen over de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt op de markten voor luchtveren voor bedrijfsvoertuigen (OES/OEM) en zware staalkoord-transportbanden.
(32) Om de bovengenoemde mededingingsbezwaren weg te nemen heeft de aanmeldende partij op 1 oktober verbintenissen ingediend. Continental stelt voor:
(33) Door de afstoting van de aandelen van Phoenix in Vibracoustic zullen Freudenberg/Vibracoustic het gehele assortiment luchtveren voor bedrijfsvoertuigen kunnen aanbieden, met inbegrip van veren voor aanhangwagens/assen en veren voor de IAM-markt. Door haar zeggenschap over Vibracoustic kan Freudenberg gebruik maken van een sterke onderzoeks- en ontwikkelingsdivisie en een ervaren distributieteam om op de markten voor luchtveren te concurreren. Met de verwerving van de luchtverenproductie in Hongarije zullen Freudenberg/Vibracoustic beschikken over een eigen productiefaciliteit voor luchtveren, waardoor zij dit product niet alleen aan producenten van bedrijfsvoertuigen en bussen kunnen verkopen maar ook aan fabrikanten van aanhangwagens en assen. De afstoting omvat ook de bestaande leveringscontracten met klanten van Phoenix.
(34) Door de volledige afstoting van de activiteiten van Phoenix op de markt voor luchtveren voor bedrijfsvoertuigen (OES/OEM) worden de overlappingen op deze markt ongedaan gemaakt.
(35) De toezegging om een gehele productiefaciliteit voor staalkoord-transportbanden met een breedte van meer dan 2,4 meter aan Sempertrans te verkopen is eveneens een passende maatregel om de mededingingsproblemen op de markt voor deze producten weg te nemen. De voornaamste problemen op deze markt betreffen het segment van de transportbanden voor klanten die actief zijn op het gebied van de bruinkoolwinning. De koper Semperit/Sempertrans, die reeds met een aantal transportbanden in dit segment aanwezig is, zou door de afstoting toegang krijgen tot de productietechnologie voor brede transportbanden; dit is van cruciaal belang om de markt voor staalkoord-transportbanden te kunnen betreden. Het marktonderzoek heeft de doeltreffendheid van de verbintenis bevestigd, aangezien alle grote klanten de Commissie hebben verklaard dat zij de afstoting van een productiefaciliteit als een doeltreffende maatregel beschouwen om de concurrentie op deze markt te bevorderen. Daarom is de Commissie van oordeel dat de afstoting de mededingingsbezwaren op deze markt zal wegnemen.
(36) De beschikking komt derhalve tot de conclusie dat de aangemelde concentratie dankzij de door de partijen aangegane verbintenissen, niet zal leiden tot een machtspositie van de partijen op de markten voor luchtveren voor bedrijfsvoertuigen (OEM/OES), voor personenauto's, voor spoorvoertuigen en voor zware staalkoord-transportbanden, die de daadwerkelijke mededinging in de gemeenschappelijke markt of een aanzienlijk deel daarvan in significante mate zou belemmeren. De concentratie dient derhalve verenigbaar te worden verklaard met de gemeenschappelijke markt en de EER-Overeenkomst, mits de in de bijlage genoemde verplichtingen overeenkomstig artikel 2, lid 2, en artikel 8, lid 2, van de concentratieverordening en artikel 57 van de EER-Overeenkomst, volledig worden nagekomen.
-
PB L 395 van 30.12.1989, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1310/97, PB L 180 van 9.7.1997, blz. 1.
(terug) -
Phoenix heeft de verkoop van OES/OEM-luchtveren voor vrachtwagens en bussen ondergebracht bij haar gemeenschappelijke onderneming (Vibracoustic) met de Duitse onderdelenproducent Freudenberg (zie zaak M.1778 — Freudenberg/Phoenix/JV). Vibracoustic heeft geen eigen productie van luchtveren voor bedrijfsvoertuigen maar verkoopt wel door Phoenix geproduceerde luchtveren.
(terug) -
Door de luchtdruk in de luchtveer te variëren kan de hoogte van het chassis worden geregeld.
(terug) -
Gedeelten van de oorspronkelijke beschikking zijn uit deze samenvatting weggelaten om te voorkomen dat vertrouwelijke informatie wordt prijsgegeven; deze gedeelten staan tussen vierkante haken.
(terug) -
Opgemerkt zij dat deze zaak is aangemeld op basis van de oude Verordening 4064/89.
(terug)